دومین یادوارۀ بزرگداشت فردوسی

نمایه همایش حکیم ابوالقاسم فردوسیدومین یادوارۀ بزرگداشت فردوسی به یاری گنجینه نقش جهان، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، انجمن بیستون، کمیسیون ملی یونسکو در ایران، کمیتۀ ملی ایکوم ایران، دوهفته‌نامه امرداد و انتشارات کلهر،25 تا 30  اردیبهشت‌ماه1387 در مجموعه فرهنگی ‌ـ تاریخی کاخ نیاوران به ‌شرح زیر برگزار می‌شود.
نمایشگاه خوشنویسی استاد رسول مرادی و نگاره¬های مربوط به شاهنامۀ نفیس، بزرگ کتاب ایران و جهان(در دست چاپ از سوی انتشارات کلهر) همه روزه تا 30 اردیبهشت‌ماه 1387 از ساعت 9 تا 18 در نگارخانۀ جهان‌نمای کاخ نیاوران آمادۀ بازدید است.
 فیلم مشی و مشیانه (موضوع اسطوره‌های ایرانی)، فیلم سرو پارسی (موضوع اسطوره‌های ایران) و فیلم زروان به کارگردانی حسن نقاشی (برندۀ تقدیر شده در جشنوارۀ شهید آوینی) با حضور ایشان در روزهای 26 و 27 اردیبهشت‌ماه در سینمای اختصاصی کاخ نیاوران پخش می‌شود.
در همایش بزرگداشت فردوسی سخنرانی استادان محمد میرشکرایی، دکتر علیقلی محمودی بختیاری، استاد شهرام ناظری، دکتر محمد تقی راشد محصل، دکتر مهشید میرفخرایی، سید احمد محیط طباطبایی، محمد پیشوایی، توران شهریاری، دکترسید حسن امین، بادکوبه‌ای، افسانه یغمایی، فاطمه سوهان‌فکر و با اجرای ژاله صادقیان روزهای پنجشنبه و جمعه 26 و 27 اردیبهشت‌ماه در سینمای اختصاصی کاخ نیاوران از ساعت 15 تا 20 برگزار می‌شود.
گفتنی است در دومین یادوارۀ بزرگداشت فردوسی طی مراسمی از استادان رسول مرادی، شهرام ناظری، بهروز غریب‌پور، اسفندیار احمدیه، منصور وفایی، زنده یاد فریدون مشیری و امیر صادقی تجلیل و قدردانی خواهد شد.
برگزاری طرح نقاشی و طراحی کودکان و نوجوانان با موضوعات شاهنامه  از ساعت 9 تا 17 همراه با روایتگری شاهنامه توسط نوجوانان از روز چهارشنیه تا شنبه نیز برگزار می‌شود.

  
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ۸:٠٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢٥


شاهنامه شناسنامه

برگرفته از روزنامه همشهری(۳ آذر ۱۳۸۶)

 میراث‌ایران- علی شهیدی:
این کتاب تنها یک دفتر شعر نیست؛ کتاب تاریخ ایران قدیم و سند هویت ما است.

سال‌ها پیش، از یک روزنامه‌نگار و نویسنده بزرگ مصری پرسیدند: «چرا شما که صاحب یک سرزمین باستانی بودید و  اهرام و فراعنه و ابوالهول داشتید، زبان و فرهنگ کهن خود را از دست دادید و امروز همه به زبان عربی صحبت می‌کنید؟». او در پاسخ گفت: «چون ما فردوسی نداشتیم».

فردوسی، یکی از رازهای سرزمین من است؛ راز ماندگاری ایران و زنده‌کننده زبان فارسی و نویسنده شناسنامه ایرانی؛ شاهنامه. راستی شما در خانه خود این شناسنامه ایرانی را دارید؟ اگر دارید، آیا آن را خوانده‌اید؟ خانه بی‌شاهنامه، مثل آدم بی‌شناسنامه است.

ادامه مطلب   
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ۱:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢٤


اُپرای ِ "رُستم و سهراب": سومین اجرا در ایران، همزمان با روز ِ بزرگداش


در درآمد ِ 347 و افزوده ی ِ پیوست ِ آن، از برنامه ی بزرگداشت ِ فردوسی در ایران سخن گفتم و به برخی از بخش های آن اشاره کردم. امروز دو گزارش تازه در همین راستا به دفتر من رسید. یکی از دوست ارجمند آرش اخوّت از اصفهان که خبر ِ سخنرانی ی دوست دانشمندم آقای دکتر جلال خالقی مطلق در موزه ی هنرهای معاصر آن شهر، درباره ی سنجش حماسه های ایران و یونان و دیگری یادآوری ی دوست گرامی احمد رُنّاسی از پاریس درباره ی گزارشی از اجرای تازه ی اُپرای رستم و سهراب درتهران در تارنمای بخش فارسی ی بی بی سی.
با سپاس از این یاران همدل، گزارش ِ بی بی سی را همراه با تصویرهایی از صحنه هایی از اُپرا برای آگاهی ی دوستداران حماسه ی ایران، در پی می آورم.

ادامه مطلب   
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ٤:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢۳


زن در شاهنامه

برگرفته از تارنگار اردیبهشت
استاد محمدعلی اسلامی ندوشن

   محمدعلی اسلامی ندوشن 5.jpg

فکر می کنم بزرگترین سوء تفاهمی که در حق شاهنامه صورت گرفته ، درباره ی زن است ، و آن این است که انگاشته اند که شاهنامه یک (( کتاب ضد زن )) است و فردوسی هم میانه ی خوشی با زن نداشته ، در حالی که سرتاسر شاهنامه درست عکس این را می نماید . این یک تلقی عوامانه است . به این علت می گویم عوامانه چون یک بیت مجعول را دلیل آورده اند که از فردوسی نیست و الحاقی است . می گوید :

زن و اژدها هر دو در خاک به

جهان پاک از این هر دو ناپاک به

این مربوط به داستان سودابه است ، به علت خیانتی که این زن به سیاوش می کند . فردی که دل پری از زن داشته ، بنا به تفنن این را ساخته و به فردوسی نسبت داده است ؛ در حالی که در شاهنامه های اصلی تر ، اثری از آن دیده نمی شود . سه چهار بیت دیگر هم نظیر آن هست که باز یا جنبه ی الحاقی دارند و یا مناسبت هایی در پشت آنهاست . شما وقتی برای کسی داستان می گویید مناسبت هایش را از زبان قهرمان داستان رعایت می کنید . در آن لحظه ی خاص اقتضا داشته که آن حرف از زبان آن قهرمان زده شود . قهرمانان شاهنامه کسانی هستند که غلیان احساسی دارند . همیشه با استدلال منطقی و حسابگرانه حرف نمی زنند . اما واقعیت آن است که زنان شاهنامه با شخصیت ترین و آراسته ترین زنان را در کل ادبیات فارسی تشکیل می دهند . شما کتاب دیگری را پیدا نمی کنید که اینقدر از زنان برجسته از جهات مختلف ، نظیر رودابه ، سیندخت ، تهمینه ، فرنگیس و منیژه و دیگران نشان داشته باشد . با اوصافی که فردوسی از این زنان دارد ، در هیچ کتابی اینقدر مقام زن بالا گرفته نشده و در هیچ کتابی زن اینقدر از جهات مختلف قابل احترام نیست . آن چیزهایی که بعدها به زن ها نسبت داده شده که گفته شده زن باید کنج آشپزخانه باشد ، فرمانبر باشد و بهترین تعریفش آن است که گفته اند (( نشینند و زایند شیران نر )) و یا آنکه حسنش آن است که از خود ابراز شخصیت نکند ، یعنی چیزهایی ما در ادبیات فارسی خودمان نظیرش را زیاد پیدا می کنیم ، و در ادبیات کشورهای دیگر نیز ، این صفت ها درست در شاهنامه عکس آن دیده می شود . واقعا این تهمتی است که به شاهنامه بسته شده . توصیفی که در اول داستان (( بیژن و منیژه )) فردوسی از همدم و همسر خود می کند یکی از زیباترین تصویرهایی است که از یک زندگی خانوادگی بشود به دست داد . آن زن که به فردوسی توصیه می کند که داستان (( بیژن و منیژه )) را به شعر بکشد به احتمال زیاد ، همسرش بوده . باید بار دیگر خواند و دید .

  
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ٢:٠٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢٢


یادداشت های شاهنامه: چراغ راهنمایی به هزارتوهای حماسه ی ایران

یادداشت ویراستار



شاهنامه ی فردوسی، گنج شایگان حماسه ی ملّی ی ایران و بزرگترین نمایشگاه فرهنگ ایرانی، به گفته ی درست ِ استاد دکتر جلال خالقی مطلق، ویراستار ِ بهترین و رساترین چاپ ِ تاکنون نشریافته ی آن، متنی است "دشوار ِ آسانْ نما". این سخن ِ استاد خالقی، برآیند ِ آزمون ِ دشوار ِ چند ده ساله ی ایشان در کار ِ ویرایش ِ این اثر ِ گرانْ سنگ است و هرکس که سر و کاری جدّی با این متن داشته باشد، درستی ی آن را گواهی می کند.

ادامه مطلب   
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ۸:٢٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢۱


معرفی حماسه‌ی فردوسی(سید عطاءالله مهاجرانی)

برگرفته از تارنمای سید عطاءالله مهاجرانی

حماسه‌ی فردوسی

چاپ اول : 1372
چاپ سوم : 1382
320 صفحه
انتشارات اطلاعات

 

آیا واقعا راهی برای شناخت شاهنامه نیست؟ این شیوه‌ی رفتار، یعنی صورت مسئله را مدام بزرگ و پیچیده کردن و سرانجام در گوشه‌ای نشستن و در وصف مشکل یا مئله سخن گفتن، از جمله علل عقب‌ماندگی ما بوده و هست.

نویسنده با هدف شناخت شاهنامه، پژوهشی را آغاز می‌کند تحت عنوان حماسه‌ی فردوسی. نویسنده در ابتدای کتاب می‌آورد:
ما نیازمندیم که فرهنگ خود را خوب بشناسیم و درست به مردم خود، بویژه جوانان بشناسیم، تا بدانند که بودیم؟ از کجا آمده‌ایم؟ و به کجا می‌رویم؟ چنانکه فردوسی وقتی دید بی‌هویتی و ستم در روزگار او رواج یافته، و حکام عرب - که حسابشان از اسلام کاملا جدا بود - و امیران ترک براین سرزمین تاخته‌اند، می‌نشیند و به چه حوصله‌ای، چه عظمتی را از غارت و فراموشی حفظ می‌کند.
برای رویارویی در برابر اندیشه‌ها و فرهنگ‌هایی که اندیشه‌ی دینی، فرهنگ اسلامی و ملی ما را تهدید می‌کنند، شناخت شاهنامه خود یکی از راه‌هاست.

کتاب در یازده بخش تنظیم شده است. عناوین بخش‌ها عبارتند است :
خداوند جان و خرد، نخست آفرینش خرد را شناس، گفتار اندر وصف آفرینش عالم، گفتار اندر آفرینش مردم، گفتار اندر ستایش پیغمبر(ص)، گفتار اندر فراهم آوردن شاهنامه، نظریه‌ی ادبی فردوسی، گفتار اندر داستان ابو منصور دقیقی، گفتار اندر داستان دوست مهربان، گفتار اندر ستایش امیرک منصور، گفتار اندر ستایش سلطان محمود.

در مقدمه‌ی کتاب، به قلم دکتر شرف‌الدین خراسانی چنین آمده است :
درباره‌ی فردوسی هرچه گفته شود کم است ... نوشته‌ی آقای مهاجرانی را مزایایی‌ست که می‌کوشد تا مرز شعر پیش برود ... و می‌کوشد که فردوسی را نه آنگونه که کسان آرزو می‌کنند تا چنان بوده باشد، بلکه آن چنان که در خود بوده است، بشناسند ...

  
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ٧:٤۸ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢۱


معرفی کتاب گزند باد(سید عطاءالله مهاجرانی)

برگرفته از تارنمای سید عطاءالله مهاجرانی

گزند باد

چاپ اول : 1369
چاپ ششم : 1382
115 صفحه
انتشارات اطلاعات

 

کتاب گزند باد نقدی‌ست بر سخنرانی احمد شاملو تحت عنوان ایران در سده‌ی بیستم که در بهار 1990 در کنفرانس دانشگاه برکلی ایراد شده است.

نویسنده در شش فصل داوری در باره‌ی تاریخ، اسطوره و تاریخ، منابع اسطوره‌ی ضحاک، تئوری طبقاتی اسطوره‌ی ضحاک، اسطوره‌ی ضحاک، انکار خاطره‌ی ازلی به نقد اظهارات شاملو در زمینه اسطوره‌ی خاک و داوری او درباره‌ی شاهنامه و فردوسی پرداخته است.

نویسنده با نقل مبانی و محورهای سخن شاملو، به نقد آنها پرداخته و در جمع‌بندی نهایی کتاب می‌نویسد :
... جوانان ما نخست پیش از شک و انکار، ضرورت دارد موضوع و مقوله‌ی شک خود را بشناسند. شناختی که مقدمه‌ی شک قرار گیرد و شکی که سکوی پرسش به سوی حقیقت باشد. و الا برای مخاطبانی که بسیاری از آنان حتی یکبار شاهنامه را بدرستی نخوانده‌اند و نشناخته‌اند، انکار فردوسی چه بهره‌ای خواهد داشت؟ برای آنان که ایمان مذهبی را نمی‌شناسند، انکار ایمان مذهبی چه ثمری دارد؟ ...

  
نویسنده : محسن قاسمی شاد ; ساعت ٧:٤۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/٢/٢۱